De Prehistorie in de Périgord
|
Als u interesse heeft voor de ontwikkeling van de mens en dan vooral voor de prehistorische tijd dan kan de
webmaster u een bezoek aan de Périgord van harte aanbevelen. Na het lezen van een boek over de
Cro-magnon mens besloot ik in 1976 dat wij een bezoek aan deze streek zouden brengen. Sedertdien zijn wij er al dertien maal geweest en hebben vrijwel alle grotten en musea bezocht. In Maastricht volgden jaren geleden wij een cursus Prehistorische Kunst die door Bert Schaap werd gegeven, een kunsthistoricus die zich juist op deze vroege fase van de kunst heeft gespecialiseerd. Maar de Périgord keuken is ook niet te versmaden! En met een kajak een 10-, 20- of zelfs 50-kilometertocht maken over de Vézère, de Dordogne, de Dronne of de Isle is een aangename en sportieve tegenhanger na een tocht door de donkere grotten. |
Le roc Saint Christophe, ruim 30.000 jaar een woonplaats voor mensen
 Steentijd jagers met "speerwerpers" |
De periode van ruwweg van 40.00 tot 10.000 vóór
Christus noemt men de Nieuwe Steentijd of het Neolithicum. Deze periode viel
geheel in de laatste grotere ijstijd, de Würm-ijstijd. Het was in Europa aanmerkelijk
kouder dan nu. Gedurende vrijwel het gehele Neolithicum was de Périgord, gemeten naar de maatstaven van toen, dicht bevolkt. Dit had alles te maken met de klimatologisch gunstige ligging: de bergen van het Massif Central vormen een natuurlijke barrière tegen de koude noordoostelijke winden, terwijl de vaak op het zuiden en zuidwesten uitkijkende kalksteen kliffen elk zonnestraaltje opzuigen en daardoor een sterke nachtelijke afkoeling voorkomen. Op de hoogvlakten was er een rijke wildstand: oerossen, mammoeten, wolharige neushoorns, paarden en rendieren. Deze dieren werden door de mensen die de Périgord bewoonden (de Cro-Magnons) intensief bejaagd. |
Als u in de Périgord en vooral in het
dal van de Vézère rondzwerft, zult u op veel plaatsen diepe, horizontale
inkepingen in de kalkkliffen zien. Zij zijn duizenden jaren gebruikt als
onderkomen door de Cro-Magnon mensen en worden "abris" genoemd. Vooral als zij
op het zuidwesten uitkeken en vlak in de buurt van een rivier lagen,
waren de abris met een "voorgevel" van boomstammen bekleed met
dierenhuiden, een ideaal verblijf.
Bij wijze van spreken "met centrale verwarming en stromend water". In en voor de abris vond het stamleven plaats. Daar kon men in de winter tijdens de strengste koudeperioden een beschut heenkomen zoeken en waren de handwerkslieden druk bezig met hun beroep. Vooral de bewerking van vuursteen (silex) bereikte een bijzonder hoog peil. Als u het Préhistorisch Museum van Les Eyzies bezoekt kunt u fraaie voorbeelden van deze oude technologie bekijken. Op verschillende plaatsen, zoals bijvoorbeeld in het Préhistoparc, worden op gezette tijden demonstraties gegeven door geoefende moderne "steenkloppers". |
 De gereedschapmakerij in een abri |
 Uitzicht op een abri van nu, een archeologische vindplaats? |
Het meeste van de ongelooflijk rijke oogst aan archeologische vondsten is
verzameld in de abris. In feite snuffelen de archeologen in de vuilnisbakken
van onze voorouders. Alleen de meest duurzame resten zijn bewaard gebleven. Alles wat van hout en andere, minder duurzame materialen werd gemaakt, is grotendeels door de tand des tijds verteerd. Het beeld dat wij aan de hand van de vondsten hebben is dus verre van compleet. Gezien de uiterst verfijnde exemplaren van pijl- en speerpunten, de laurierbladen, mag terecht verondersteld worden dat óók het bewerken van andere, meer vergankelijke materialen, een hoog peil heeft bereikt. |
| Als je de juiste vuursteensoort op de juiste wijze voorbereidt
en op de juiste wijze weet te bewerken kan je een keur van gereedschappen
maken zoals: messen, bijlen, krabbers, priemen, zelfs scheermessen! De snijkanten kunnen onvoorstelbaar scherp zijn. |
 Stenen werktuigen |
 Les Eyzies: de Abri Pataud |
In Les Eyzies zijn er van 1953 tot 1964 uitvoerige opgravingen in een grote abri
verricht. Men is daar, van boven naar onder gravend, door 20.000 jaar menselijke
historie gedoken. Er is nog bijzonder veel te ontdekken, maar men is bewust met
de opgravingen gestopt om er in de toekomst weer mee te starten. Men verwacht dat er dan weer nieuwere en betere technieken ter beschikking zullen zijn om betere en nauwkeuriger interpretaties aan de vondsten te kunnen verbinden. Men heeft het bijzonder aardige idee gehad om, tot de hervatting van de opgravingen, de vindplaats te overkappen en van trappen te voorzien zodat de geïnteresseerden een dergelijke opgraving onder begeleiding van een gids kunnen bekijken. Tegen de abri Pataud aan ligt een alleraardigst museum dat een goed idee geeft van het klimaat, de flora en de fauna in de perioden die men bij de opgravingen doorsneden heeft. Met één entreekaartje bezoekt u de abri en het museum. |
| Dat de Cro-Magnon mens niet alleen een vaardige steenbewerker was
maar óók over hoogstaande artistieke vaardigheden beschikte blijkt uit
de in talloze grotten ontdekte kunstwerken: gravures, beelden en vooral
de veelkleurige schilderingen. Waarschijnlijk zijn de schilderingen in Lascaux, bij de plaats Montignac, de beroemdste en de mooiste ter wereld. Zij behoren tot het Culturele Werelderfgoed. Men noemt de grot van Lascaux wel de "Sixtijnse Kapel van de préhistorie". Wie gevoelig is voor kunst zal bij het aanschouwen van deze 17.000 jaar oude kunstwerken sterke emoties ervaren. De taal van de kunst is van alle tijden en heeft geen woorden nodig. Helaas is Lascaux vanwege zijn onschatbare waarde niet meer voor het publiek toegankelijk. U kunt wèl de nieuwe, digitale Lascaux grot bezoeken door hier te klikken, een prachtige website van het Franse ministerie van Cultuur. In de onmiddelijke omgeving is in tien jaar moeizame arbeid Lascaux II aangelegd. Een ongelooflijk getrouwe kopie die jaarlijks door bijna 2.000.000 bezoekers uit alle delen van de wereld bezocht wordt. Als u Lascaux II wilt bezoeken moet u, zeker in het hoogseizoen, liefst enkele dagen tevoren, in Montignac de tickets gaan kopen! |
De Rembrandt van de Cro-Magnons |
Het Przewalski paard |
Als verf gebruikte men waarschijnlijk een mengsel van water, dierlijke vetten en
natuurlijke pigmenten zoals mangaanoxide, rode en gele oker, houtskool en dergelijke. Als kwasten gebruikte men penselen van mos en boombast, als verfspuit holle botjes, terwijl men ook de verfmengsels met lucht vermengd met de mond op de ondergrond spoot, de eerste "airbrush-kunst". Een prachtig voorbeeld van kleurstelling en lijnvoering is het paard hiernaast. De weergave is zó duidelijk dat men het dier na 17.000 jaar nog heeft kunnen identificeren als het Przewalski paard, een kleine paardensoort die nu nog in Azië voorkomt. |
| Zo mogelijk nog bekender is de afbeelding van Le Taureau, de stier. In enkele krachtige lijnen is in Lascaux het karakter van dit geweldige en indrukwekkende dier neergezet. Als eerbetoon aan hun kunstzinnige voorouders hebben de huidige bewoners van de Périgord deze stierenkop tot hun eigen beeldmerk verheven. U zult deze afbeelding dan ook op talloze plaatsen langs de wegen, in folders, op menukaarten tegenkomen. Wij vonden dan ook dat Le Taureau een ereplaats op onze site verdient! |
 De stier, Le Taureau |
|
Wilt u meer over de menselijke evolutie weten? Klik dan hier, het is de duidelijkste en tot nu toe mooiste - Duitstalige - website over dit onderwerp die uw webmaster gevonden heeft. Een erg mooie - Nederlandstalige - website over de vooral erg vroege menselijke evolutie kunt u bezoeken door hier te klikken. Een uitvoerige beschouwing van Jan Taal over de prehistorische kunst als .pdf-bestand kunt hier klikkend bekijken. | |
|
Klik op de de afbeelding hieronder om een virtueel voorproefje te nemen.  |
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
De schrijfster is, om zich in de omgeving in te kunnen leven, vaker en langdurig in de Périgord geweest en heeft er uiteindelijk een huis gekocht om vaak in deze, voor mensen met interesse voor de préhistorie inspirerende streek, te kunnen verblijven. |
Klik en geef een rapportcijfer!