De prehistorie van de Périgord

Jagers uit de ijstijd

Tussen ongeveer 40.000 en 10.000 jaar geleden leefden er in de Périgord mensen die van de jacht leefden. Deze periode viel volledig binnen de laatste grote ijstijd, de Würm-ijstijd. In Europa was het toen aanzienlijk kouder dan nu. Toch was de streek, gemeten naar de maatstaven van die tijd, dicht bevolkt. Dat had vooral te maken met het gunstige klimaat. De bergen van het Centraal Massief vormden een natuurlijke wind­barrière tegen koude winden uit het noordoosten, terwijl de kalkstenen rotswanden, vaak op het zuiden en zuidwesten gericht, de zon opvingen en zo verhinderden dat de plateaus 's nachts sterk afkoelden. Er was veel wild: oeros, mammoet, wolharige neushoorn, paard en rendier. Deze dieren werden door de Cro-Magnonmens intensief gejaagd.

Schuilplaatsen in de rotswand

Wie in de Périgord rondrijdt, vooral in het dal van de Vézère, ziet op veel plaatsen diepe, horizontale holten in de kalkrotsen. Deze "abris" werden duizenden jaren lang als onderdak gebruikt. Vooral schuilplaatsen op het zuidwesten en dicht bij een rivier waren geschikt. Met een voorfront van boomstammen en huiden bedekt, boden ze een prettige woonplek. Binnen en voor de abri's speelde het gezinsleven zich af. In de koude winters vonden mensen er beschutting, en de ambachtslieden werkten er aan hun werktuigen. Vooral het bewerken van vuursteen (silex) bereikte een hoog niveau. In het Préhistoriemuseum van Les Eyzies zijn mooie voorbeelden van deze techniek te zien. Op verschillende plaatsen, bijvoorbeeld in het Préhistoparc, geven vaklieden demonstraties van het bewerken van steen.

Archeologische vondsten

Het grootste deel van de rijke archeologische vondsten komt uit de abri's. Archeologen zochten in feite naar de afvalhopen van onze voorouders. Alleen de duurzaamste overblijfselen zijn bewaard gebleven. Alles van hout of ander vergankelijk materiaal is grotendeels verdwenen, dus het beeld dat we hebben is verre van compleet. Gezien de fijn bewerkte pijl- en speerpunten, de zogenoemde lauwblaadjes, mag worden aangenomen dat ook het werken met vergankelijke materialen een hoog niveau had. Vuursteen van de juiste kwaliteit kon worden bewerkt tot messen, bijlen, schrapers, priemen en zelfs scheermessen. De snijranden konden verbazend scherp zijn.

De abri Pataud in Les Eyzies

Van 1953 tot 1964 werd in een grote abri in Les Eyzies uitgebreid opgegraven. Archeologen groeven zich van boven naar beneden door ruim 20.000 jaar menselijke geschiedenis heen. Er valt nog veel te ontdekken. De opgraving is bewust onderbroken en zal in de toekomst worden hervat, wanneer betere technieken een nauwkeuriger interpretatie van de vondsten mogelijk maken. De vindplaats is overdekt en voorzien van trappen. Tot de hervatting kan de site met een gids bezocht worden. Naast de abri ligt een museum dat een goed beeld geeft van het klimaat, de flora en de fauna in de periodes die de opgraving omvat. Met één ticket krijgt u toegang tot zowel de abri als het museum.

Grotkunst van Lascaux

De Cro-Magnonmens was niet alleen een bekwaam steenbewerker, hij beschikte ook over opmerkelijk artistiek talent. Dat blijkt uit de kunstwerken die in talrijke grotten zijn gevonden: gravures, beeldjes en vooral meerkleurige schilderingen. De grotschilderingen van Lascaux, bij Montignac, behoren waarschijnlijk tot de bekendste en mooiste ter wereld. Ze staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en worden vaak de "Sixtijnse Kapel van de prehistorie" genoemd. Om de originele grot te beschermen is in de directe omgeving Lascaux II gebouwd, een zeer getrouwe kopie die jaarlijks door veel bezoekers wordt bekeken. Tickets kunt u in Montignac kopen; in het hoogseizoen is het verstandig enkele dagen vooruit te boeken.

Verf, technieken en het beroemde paard

In de oorspronkelijke grot werd waarschijnlijk verf gebruikt van water, dierlijk vet en natuurlijke pigmenten zoals mangaanoxide, rode en gele oker en houtskool. Kwasten maakte men van mos en schors. Holle botjes dienden als verfspuit, en de verf werd ook met de mond over het oppervlak geblazen, een vroege vorm van "airbrush". Het paard links in de grot laat zien hoe fijn de kleuren en de tekenstijl waren. De afbeelding is zo duidelijk dat ze na 17.000 jaar nog is herkend als het Przewalskipaard, een kleine paardensoort die nog steeds in Azië leeft.

Le Taureau

Misschien nog bekender is de stier, Le Taureau, in Lascaux. Het imposante dier is met een paar krachtige lijnen getekend. De huidige bewoners van de Périgord hebben deze stierenkop als hun eigen ideogram gekozen, als eerbetoon aan hun artistieke voorouders. Daardoor komt de afbeelding overal terug, langs wegen, op folders en op menukaarten.

Lezen over de prehistorie

Liefhebbers van prehistorische romans kennen misschien de serie "Kinderen van de aarde" van de Amerikaanse schrijfster Jean Auel. Het vijfde deel, "De schuilplaatsen van steen" uit 2002, speelt volledig in de Périgord van het Neolithicum. De schrijfster verbleef er lange tijd en kocht zelfs een huis in de streek.

Wilt u zien waar de belangrijkste prehistorische vindplaatsen liggen? Bekijk dan de hotspotkaart van de Périgord. Meer achtergrond over de streek vindt u op de informatiepagina over de Périgord en de Dordogne.