Bastides in de Périgord
Bastides waren in de 13e eeuw planmatig aangelegde nieuwe steden, met de marktplaats als hart. In de Périgord vind je er nog veel, zoals Monpazier en Domme.
In de dertiende eeuw ontstond een nieuw type stad: de bastide. Deze steden werden vooral gesticht om handel te stimuleren. Daarom stond de marktplaats in het hart van elke bastide, belangrijker dan de kerk of het kasteel dat in oudere nederzettingen de boventoon voerde. De bastides ontstonden onder Engels bewind en getuigen van een pragmatische, doortastende manier van stadsbouw.
Waar vind je bastides?
Bastides komen op meerdere plaatsen in het zuiden van Frankrijk voor. De meeste liggen in de Périgord, maar ook in de Languedoc en de Provence staan er nog een aantal. Veel bastides liggen op kruispunten van belangrijke handelswegen. Sommige staan wat afgelegen. Ze werden niet in de eerste plaats gebouwd als verdedigingswerken.
Een planmatige opzet
Waar het landschap het toeliet, legde men de straten volgens een strak schaakbordpatroon aan. Monpazier is hiervan het beste voorbeeld: een vierkant centraal plein waarop de straten precies onder rechte hoeken uitkomen. Omdat branden in de dicht bebouwde middeleeuwse steden vaak enorme schade aanrichtten, bouwde men de huizen niet tegen elkaar aan. Tussen de huizen bleven smalle brandgangen vrij. Dat had ook gezondheidsvoordelen: de wind kon er beter doorheen, afvalwater werd beter afgevoerd en de steden waren schoner dan veel oudere nederzettingen.
Arcaden en voorrechten
Het marktplein was meestal omgeven door arcaden, zodat de handel ook bij regenachtig weer door kon gaan. Om nieuwe inwoners aan te trekken, vooral boeren uit de omliggende streek, kregen de bastides een bijzonder voorrecht: het recht om tegen een zeer lage belasting markt te houden. Villefranche-de-Périgord kreeg zelfs de status van vrijstad, met uitzondering van de gewone belastingen. De Engelse koning Hendrik III was een belangrijke stimulator van deze ontwikkeling.
Bastides bezoeken in de Périgord
Naast Villefranche en Monpazier zijn er in de Périgord nog veel meer bastides die de moeite waard zijn. Denk aan Beaumont-du-Périgord, Molières, Domme en Lalinde. Wie met de auto door de streek trekt, kan er gemakkelijk een paar combineren. Op de kaart met hotspots in de Périgord vind je meer bezienswaardigheden in de omgeving. Voor algemene informatie over de regio is de pagina over de Périgord en de Dordogne nuttig.
Ook het weer speelt een rol bij een bezoek aan de bastides. Het weerbericht voor de Dordogne helpt je bij het kiezen van de beste dagen om rond te wandelen op de pleinen en langs de arcaden.
